Cmentarz na Rossie
Najważniejszy grób Rossy – przykryty płytą z czarnego wołyńskiego granitu - spoczywa tu serce Marszałka Józefa Piłsudskiego u stóp trumny ze szczątkami Jego Matki Marii z Billewiczów Piłsudskiej. Uroczystości pogrzebowe na Rossie odbyły się 12 maja 1936 r., w pierwszą rocznicę śmierci Marszałka, wziął w nich udział prezydent Polski Ignacy Mościcki. Na płycie grobowej widnieje lakoniczny napis: MATKA I SERCE SYNA, nie ma nazwiska, ale każdy Polak przybywający na Rossę wie, kto w tym miejscu jest pochowany.
Do starego cmentarza na Rossie przylega mały cmentarzyk wojskowy.Spoczywają tu żołnierze polscy polegli w walkach o Wilno w latach 1919, 1920, 1939, 1944.
Adam Piłsudski - brat marszałka, senator Rzeczypospolitej, wiceprezydent miasta Wilna.
Maria z Koplewskich Piłsudska - pierwsza żona marszałka, córka znanego w Wilnie lekarza, socjalistka, konspiratorka, została żoną J. Piłsudskiego po siedmiu latach przyjaźni.
Czarny Anioł, który zrywa ziemskie pęta i unosi się do nieba - najpiękniejszy pomnik Rossy.
Władysław Syrokomla (1823 - 1862) - popularny poeta doby romantyzmu polskiego, pisał gawędy, wiele uwagi poświęcał w nich tematyce chłopskiej. Obecnie jest patronem jednej z polskich szkół Wilna.
Na „Górce Literackiej” spoczywa Antoni Wiwulski - architekt, rzeźbiarz, autor Pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie i Trzech Krzyży w Wilnie - jednego z symboli naszego miasta.
Interesujący pomnik w kształcie głazu - spoczywa tu August Becu - kierownik katedry patologii i higieny Uniwersytetu Wileńskiego, współzałożyciel Towarzystwa Lekarskiego w Wilnie, ojczym J. Słowackiego.
Na jednym ze wzgórz Rossy spoczął Euzebiusz Słowacki, ojciec Juliusza Słowackiego, profesor, kierownik katedry literatury Uniwersytetu Wileńskiego.
Najpiękniejszy grobowiec Rossy, wykonany z białego i czarnego marmuru w stylu klasycyzmu. Spoczywa tu hrabina Weronika Korwin - Milewska i serce jej syna Ignacego Karola Korwin - Milewskiego, awanturnika, szaławiły, posiadacza jednej z największych fortun na ziemiach polskich.
Pomnik hrabiego Eustachego Tyszkiewicza (1814-1873) - archeologa, historyka, pisarza, prezesa Wileńskiej Komisji Archeologicznej, założyciela Muzeum Starożytności w Wilnie.
Kaplica znanych litewskich działaczy społecznych Wilejszysów.
Obok neogotyckiej kaplicy zwiedzającym Rossę przygląda się Biały Anioł.
Kazimierz Wilczyński (1806-1885) - lekarz, kolekcjoner, wydawca znanego „Albumu Wileńskiego”, w którym utrwalił zabytki architektury Wilna.
Wileński cmentarz na Rossie powstał w II-ej połowie XVIII w., jest to jedna z najstarszych nekropolii w Europie i z pewnością jedna z najpiękniejszych.
„Wileńskie cmentarze mają pejzaż gór,
umarli tu jeden ponad drugim leżą,
szczeble innemi miarami się mierzą...”
Witold Hulewicz
